Quan liêu là gì? Ý nghĩa thực sự của từ Quan liêu

Trong ngôn ngữ hàng ngày, quan liêu là từ ngữ được sử dụng như một tính từ mang ý nghĩa tiêu cực – đó là tính phức tạp, cứng nhắc và không hiệu quả trong hoạt động của Bộ máy nhà nước. Tuy nhiên, từ này có nguồn gốc ra sao và ý nghĩa của nó có thật sự là như vậy hay không?

Tham khảo thêm:

Quan liêu là gì?

Hồ Chí Minh

Quan liêu, theo quan điểm quản trị Hồ Chí Minh

Quan liêu là “bệnh giấy tờ, bệnh hình thức, không thực tế, là xa cách quần chúng, không theo đường lối quần chúng, làm không đúng chính sách của Chính phủ và của đoàn thể”[1].

Quan liêu là cán bộ phụ trách xa rời thực tế, không đi sâu đi sát công việc, việc gì cũng không nắm vững, chỉ đạo một cách đại khái, chung chung.

Quan liêu là xa rời quần chúng, không rõ lai lịch, tư tưởng và công tác của cán bộ mình, không lắng nghe ý kiến của quần chúng, sợ phê bình và tự phê bình. Tác phong của người cán bộ mắc bệnh quan liêu là thiếu dân chủ, không giữ đúng nguyên tắc lãnh đạo tập thể, phân công phụ trách.

Theo Hồ Chí Minh, người cán bộ mắc bệnh quan liêu còn có biểu lộ như : “ Đối với việc làm thì trọng hình thức mà không xem xét khắp mọi mặt, không vào sâu yếu tố. Chỉ biết khai hội, viết thông tư, xem báo cáo giải trình trên giấy, chứ không kiểm tra đến nơi, đến chốn ” [ 2 ]. Khi tiến hành triển khai việc làm của bản thân, giao trách nhiệm cho cấp dưới mà không biết kiểm tra thì sẽ không có điều kiện kèm theo lý giải, hướng dẫn, đôn đốc cấp dưới, không kịp thời phát hiện, kiểm soát và chấn chỉnh hay giải quyết và xử lý vi phạm, điều này dẫn đến việc làm không có hiệu suất cao, gây thiệt hại về gia tài, tiền tài, công sức của con người của Nhà nước, của nhân dân .

Quan liêu, xét về thực chất

Quan liêu là sự tha hóa quyền lực của cơ quan công quyền. Sự tha hóa này biểu hiện chủ yếu ở bên ngoài là hiện tượng giấy tờ, bộ máy cồng kềnh, nhiều tầng nấc trung gian và ở bên trong là tâm lý hám danh, chạy theo chủ nghĩa thành tích, chạy theo địa vị, chức quyền và lợi dụng địa vị chức quyền, lợi dụng sơ hở của cơ chế quản lý để mưu cầu lợi ích cá nhân dẫn tới lạm quyền và lộng quyền.

Bệnh quan liêu với các đặc trưng chủ yếu là “sự thống trị của bàn giấy”, xa quần chúng, xa thực tế, xa cuộc sống, chỉ chú ý đến hình thức, không chú ý đến bản chất của sự vật, lấy phương pháp mệnh lệnh hành chính thay cho phương pháp làm việc khoa học. Nói chung, cách làm việc như vậy thường không quan tâm đến hiệu quả của công việc.

Yếu tố thường xuyên ảnh hưởng đến tổ chức, bộ máy, đến năng lực của cán bộ là bệnh quan liêu. Chính căn bệnh này đã làm tê liệt bộ máy, vô hiệu hóa bộ máy, làm xói mòn đạo đức của một số cán bộ, đảng viên, làm rạn nứt mối quan hệ giữa Đảng với quần chúng, làm cho nhân dân hiểu sai lệch về sự lãnh đạo của Đảng, bản chất nhà nước xã hội chủ nghĩa – một nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân. Suy cho cùng, bệnh quan liêu khi đã xâm nhập vào đội ngũ cán bộ, đảng viên sẽ là nguyên nhân gây nên mọi sự trì trệ trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội hiện nay.

Một trong những nguyên do của bệnh quan liêu là mất dân chủ, không thực thi nguyên tắc tập trung chuyên sâu dân chủ ; chủ nghĩa cá thể còn sống sót trong một số ít cán bộ, công chức …

=> Quan liêu là từ ngữ chỉ những người, những cơ quan lãnh đạo từ trên xuống dưới, xa rời thực tế, việc gì cũng không sâu, chỉ đại khái. Đối với công việc thì trọng hình thức, chỉ biết khai hội, xem báo cáo trên giấy, không kiểm tra đến nơi đến chốn.

Bộ máy quan liêu là gì?

Bộ máy quan liêu là một thuật ngữ dùng để chỉ 1) cơ quan của các quan chức chính phủ không được bầu cử và 2) một nhóm người xây dựng chính sách hành chính. Về mặt lịch sử, một bộ máy quan liêu là một cơ quan quản lý của chính phủ do các bộ phận có cán bộ không liên quan đến bầu cử quản lý. Ngày nay, bộ máy quan liêu là hệ thống hành chính quản lý một tổ chức lớn bất kỳ. Hành chính công ở nhiều quốc gia là một ví dụ của một bộ máy quan liêu.[3]

Điểm xấu đi, tích cực của quan liêu

Khi xem xét mọi cách khách quan, tổng lực thì mọi sự vật, hiện tượng kỳ lạ sống sót trong quốc tế vật chất này đều có những mặt tích cực, xấu đi. Quan liêu cũng không ngoại lệ, đơn cử :

Điểm tích cực của quan liêu

– Có thể quản lý và vận hành, quản trị một tổ chức triển khai lớn dựa vào những pháp luật quy tắc : rất nhiều cơ quan ban ngành ngang nhau hoàn toàn có thể dựa vào những lao lý quy tắc đó để hoạt động giải trí theo một cùng một cách .
– Có vừa đủ cơ sở giám sát và có phân cấp quản trị, sẽ giúp người mua, dân cư hoàn toàn có thể kháng nghị đến cấp cao hơn .

Điểm xấu đi của quan liêu

– Hoạt động không có sự hiệu suất cao gây tiêu tốn lãng phí lớn
– tin tức giữa những văn phòng và những cấp hoàn toàn có thể bị xô lệch hoạt động giải trí không đúng đắn
– Việc thực thi những lao lý khá phức tạp, thủ tục sách vở dư thừa không thiết yếu
– Cùng một việc hoàn toàn có thể phải thực thi lặp lại giữa những cấp hoặc ngang cấp

– Quan liêu cũng thường chậm đổi khác khi có gì mới hoặc là chậm thực thi biến hóa

Quan liêu là gì

Ý nghĩa thực sự của từ Quan liêu

Trong từ “Quan liêu” (官僚), chữ liêu cũng mang nghĩa là quan lại. Từ này đã được sử dụng từ thời kỳ phong kiến ở Việt Nam và Trung Quốc với ý nghĩa là những người cùng làm quan, có vai vế bằng nhau. Cùng với đó là khái niệm “Bộ máy quan liêu” để chỉ chế độ tuyển dụng quan chức dựa trên cơ sở thi cử và thành tích.

Vào những năm cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, xã hội châu Âu có sự biến hóa can đảm và mạnh mẽ, đặc biệt quan trọng là ở Pháp và Đức. Sự biến chuyển can đảm và mạnh mẽ trong xã hội đã thôi thúc sự sinh ra của nhiều học thuyết về xã hội. Max Weber – nhà kinh tế tài chính chính trị học vã xã hội học nổi tiếng người Đức đã đề ra một loạt khái niệm then chốt cho xã hội học tổ chức triển khai, trong đó có khái niệm “ Bộ máy quan liêu ” ( Bureaucracy ). Từ bureaucracy được hình thành từ 2 thành tố : “ bureau ” nghĩa là bàn giấy thao tác hoặc cơ quan của cơ quan chính phủ ; và “ cracy ” nghĩa là chính thể, chính sách ( như democracy – chính thể dân chủ ) .

Như vậy Bureaucracy nếu chỉ dịch đơn giản thì có nghĩa là chế độ cơ quan bàn giấy. Khi dịch sang tiếng Việt với tên gọi “chế độ quan liêu”, từ này theo tinh thần của Max Weber đó là cơ cấu hành chính bổ nhiệm, là hệ thống chức vụ và nhiệm vụ được xác định rõ ràng, phân công phân nhiệm chính xác, hệ thống quyền hành có tôn ti trật tự, thúc đẩy sự phân công lao động và chuyên môn hóa. Theo đó, từ “quan liêu” ở đây là một tính từ trung tính chứ không hề mang nghĩa xấu như trong ngôn ngữ hàng ngày hiện nay mà chúng ta vẫn thường hiểu.

Tác giả: Linh
Minh họa: Anh

Tài liệu tham khảo

  • Từ điển Hán nôm: http://hvdic.thivien.net/hv/quan%20li%C3%AAu
  • Từ điển Oxford: https://en.oxforddictionaries.com/definition/-cracy
  • Tổ chức trong quá trình hiện đại hóa: http://www.phantichkinhte123.com/2015/05/to-chuc-trong-qua-trinh-hien-ai-hoa.html

Nguồn: Lê Thị Khánh Linh, Ý nghĩa thật sự của từ “Quan liêu”, Luật văn diễn dịch.
URL: 
/

[ 1 ] Hồ Chí Minh : Toàn tập, Sđd, t. 6, tr. 489 – 490 .
[ 2 ] Hồ Chí Minh : Toàn tập, Sđd, t. 6, tr. 436, 394 .
[ 3 ] Wikipedia

5/5 – ( 14817 bầu chọn )

Source: https://ta-ogilvy.vn
Category: Hỏi Đáp