Các nghệ sĩ châu Á: Những tài năng “giá rẻ”

Các nhân tài “giá rẻ”

Có lẽ ở châu Á, nước “ xuất khẩu ” nhiều ngôi sao năng lực sang Hollywood nhất chính là Trung Quốc. Ngay từ những năm 70 của thế kỷ trước, khi vừa trở thành một hiện tượng kỳ lạ của điện ảnh châu Á, ngôi sao phim võ thuật Lý Tiểu Long đã tìm đường tăng trưởng sự nghiệp ở Mỹ và đã làm vài bộ phim hợp tác khá nổi tiếng. Tiếc rằng sự nghiệp của anh sớm đứt gánh giữa đường bởi cái chết được cho là đột tử nhưng vẫn chứa đựng nhiều uẩn khúc khi mới 37 tuổi. Những năm 80, sau Trần Xung lần lượt là Thành Long, Châu Nhuận Phát, Lý Liên Kiệt và rồi đến Củng Lợi, Chương Tử Di, Lưu Diệc Phi … đều lần lượt tham gia đóng phim ở Hollywood và coi đây như thể một bước ngoặt trong sự nghiệp, một bước tăng trưởng mới của họ. Tuy không ít họ đều gặt hái thành công xuất sắc nhất định, được người theo dõi toàn thế giới quen mặt biết tên tuy nhiên không phải không có những cay đắng ngậm ngùi mà chỉ người trong cuộc mới biết .

Châu Nhuận Phát trong phim Pirates-of-the-Caribbean

 

Đầu tiên là tiền cát xê, tất yếu tiền không phải là mục tiêu chính mỗi khi một diễn viên nhận lời đóng phim nhưng mức cát xê chính là thước đo giá trị của mỗi người và nếu được trả tiền công thoả đáng hẳn sẽ là một động lực để họ thao tác. Tuy nhiên, để yên cầu sự công minh trong cát xê giữa một diễn viên Hollywood và một diễn viên đến từ châu Á thì sẽ chỉ là điều ngoạn mục. Không ai công bố mức cát xê mà họ được lĩnh nhưng những nguồn thạo tin cho hay, nếu một ngôi sao Hollywood thường được nhận tấm séc lên đến 6 chữ số 0, tức là từ 1 triệu đô la trở lên thì một ngôi sao châu Á thường chỉ được vài trăm nghìn đô la – một sự chênh lệch ghê gớm – mặc dầu nhiều ngôi sao châu Á thủ vai chính trong phim. Nếu chỉ đóng vai thứ chính hoặc vai phụ thì thu nhập của họ còn “ bèo bọt ” hơn nhiều .

Trường hợp của nam diễn viên Nhật Bản Ken Watanabe từng thủ diễn trong những phim The Last Samurai cùng ngôi sao Tom Cruise, Memoirs of a Geisha bên cạnh Củng Lợi, Dương Tử Quỳnh, Chương Tử Di và Batman Begins là một ví dụ nổi bật. Những bộ phim này đã giúp anh trở thành một tài tử châu Á nổi tiếng khắp thế giới, từng nhận được một đề cử Oscar Nam diễn viên phụ ( cho vai diễn trong phim The Last Samurai ), ngày càng nhận được nhiều lời mời chào từ phương Tây và Hollywood nhưng trong một lần vấn đáp phỏng vấn của báo chí truyền thông phương Tây, Ken nói rằng : “ Đừng hỏi tôi người ta trả thù lao cho tôi bao nhiêu trong những bộ phim ấy nếu không muốn làm tôi xấu hổ ” .

Tất nhiên nếu so mức cát xê của Hollywood trả cho Ken với mức thù lao mà anh được nhận trong nước thì hẳn cũng có sự chênh lệch đáng kể bởi nhìn vào một số lượng so sánh : kinh phí đầu tư để làm một bộ phim ở Nhật chỉ chừng 1 triệu đô la / phim, tức là ít hơn 24 lần so với cát xê của Tom Cruise khi anh đóng cùng với Ken trong phim The Last Samurai. Thế nhưng đó là sự so sánh khập khiễng giữa những vai diễn trong những bộ phim nguồn gốc từ những thị trường khác nhau, còn khi cùng Open trong một bộ phim, nếu cát xê một người là vài chục triệu đô la còn người kia chỉ là vài trăm nghìn đô thì còn đâu sự công minh ? Nhiều người đặt câu hỏi, phải chăng đây cũng là một bộc lộ của sự phân biệt đối xử giữa những người không cùng nguồn gốc nguồn gốc ?

Củng Lợi trong phim Miami Vice

 

Ngôn ngữ và sự dị biệt về văn hoá là rào cản

 

Hollywood quả là có sức mạnh vô song trong nền công nghiệp điện ảnh khi nhiều bộ phim được ca tụng là “ bom tấn ” xuất phát từ đây không chỉ là những “ cỗ máy in tiền ” với lệch giá không lồ mà còn có sức lan toả khắp thế giới, hoàn toàn có thể tiêu diệt không chỉ những nền điện ảnh đang tăng trưởng mà còn đe doạ cả những nước có nền điện ảnh truyền kiếp ở châu Âu. Chính cho nên vì thế mà một nghệ sĩ thành công xuất sắc trong một phim nào đó của Hollywood hoàn toàn có thể thuận tiện trở thành một tên tuổi khét tiếng thế giới, có thu nhập cao gấp nhiều lần so với khi làm phim ở quê nhà. Đây là nguyên do khiến rất nhiều nghệ sĩ coi việc tăng trưởng sự nghiệp ở Hollywood là mục tiêu quan trọng và việc được một hãng phim nào đó ở Hollywood mời mọc là một thời cơ ngàn vàng để đổi đời. Tuy nhiên, muốn làm được điều đó, họ phải vượt qua nhiều rào cản mà ngôn từ là thử thách tiên phong .

Muốn đóng phim Mỹ, phải nói được tiếng Anh – đó là nguyên tắc dễ hiểu. Nhưng nhiều nghệ sĩ kĩ năng phải khó khăn vất vả lắm mới vượt qua rào cản tiên phong này bởi ngữ pháp tiếng Anh khác xa với những thứ tiếng tượng hình của châu Á như Trung, Nhật, Hàn, Thái, Mã … Củng Lợi từng được Hollywood săn lùng ngay từ khi chị mới nổi danh ở LHP QT Berlin hồi đầu những năm 1990 thế nhưng chị đã phải bỏ lỡ rất nhiều thời cơ chỉ vì không hề nói được tiếng Anh trôi chảy để hoàn toàn có thể thoại trên phim. Lần thử sức tiên phong của chị hồi năm 1997 với bộ phim Chinese Box bên cạnh nam diễn viên Jeremy Irons đã thất bại. Mãi sau này, khi đã bỏ nhiều công sức của con người để học tiếng Anh, Củng Lợi mới đủ tự tin để Open trong bộ phim Miami Vice, tuy nhiên lời thoại của chị trong phim này vẫn bị chê là phát âm quá nhỏ và không rõ ràng .

Ken Wanatabe và Chương Tử Di trong phim Memory of the Geisha

 Ken Watanabe cũng suýt đánh mất thời cơ khi đi casting cho vai diễn trong phim The Last Samurai, anh khiến đạo diễn Edward Zwick khá tuyệt vọng vì ngoài việc … hơi hói đầu anh còn không hề nói được tiếng Anh cho trôi chảy .

Tiếc cho những kĩ năng châu Á nói riêng bởi thời cơ được đóng phim ở nơi đây không những rất ít mà còn bị bó hẹp về nội dung do số lượng giới hạn ngoại hình của họ. Như có một thế lực vô hình dung nào đó gò bó, những nghệ sĩ châu Á thường chỉ được phân những vai diễn có xuất thân châu Á như họ. Nếu những nam diễn viên thường chỉ được mời đóng trong những bộ phim võ thuật thì những nữ diễn viên lại hay Open như một bình hoa trang trí, không loại trừ trường hợp nhiều nữ nghệ sĩ còn được mời những vai diễn “ bôi bác ” người phụ nữ châu Á hoặc bóp méo hình ảnh họ như thể một thứ để mua vui cho đàn ông phương Tây .

Sau khi tham gia đóng khá nhiều phim Mỹ, nữ diễn viên Trần Xung đã quá căng thẳng mệt mỏi vì phải đóng mãi những vai phụ nữ Á châu na ná như nhau nên đã chuyển sang làm đạo diễn để biểu lộ bản ngã của mình. Chị muốn chứng minh và khẳng định mình không chỉ biết diễn vai những phụ nữ châu Á mà còn hoàn toàn có thể đóng vai một người phụ nữ trong bất kỳ bộ phim nào, nhưng cho tới giờ chị vẫn chưa tìm được thời cơ đó. Chính vì không muốn làm một “ bình hoa trang trí ” mà Củng Lợi từng khước từ nhiều bộ phim. Chị muốn đóng những vai “ không ai đóng được ” yên cầu nội lực diễn xuất của mình nhưng cho tới nay, những vai diễn của chị vẫn bị bó hẹp trong nguồn gốc xuất thân. Ví như vai Isabella – một nữ chủ nhà băng đứng đằng sau những tập đoàn lớn buôn lậu vũ khí và ma tuý hùng mạnh trong phim Miami Vice của chị tuy là một vai diễn độc lạ nhưng vẻ bên ngoài của chị vẫn luôn nhắc người theo dõi nhớ đến xuất thân của Isabella là người Cu Ba gốc Trung Quốc .

Mệt mỏi với những bộ phim võ thuật – hành vi, Châu Nhuận Phát và Thành Long đều quay lại cố hương để có được những vai diễn phong phú hơn, hòng làm mới hình ảnh của mình. Vậy là sau nhiều năm dài phấn đấu, ở đầu cuối họ chỉ hoàn toàn có thể thức tỉnh những năng lượng diễn xuất tiềm ẩn trong con người diễn viên của mình khi về lại mảnh đất quê nhà. Phải chăng nếu con người hoàn toàn có thể chọn được mảnh đất sinh ra mình, nhiều nghệ sĩ châu Á sẽ mơ ước … được làm người phương Tây để có được con đường hoạn lộ suôn sẻ hơn nhiều ?

Quốc Dũng