Những tỉ phú Việt yêu nước đầu thế kỷ 20

Khái niệm tỉ phú, người giàu nhất Việt Nam, tỉ phú USD mới chỉ trở nên quen thuộc từ hơn chục năm trở về đây nhưng mở lại lịch sử, từ cách đây hơn thế kỷ, Việt Nam đã có những thương gia giàu sang mua lại hãng đóng tàu của Pháp, lập xưởng in, sản xuất sơn nổi tiếng xuất ra quốc tế. Không những thế, họ lại là những nhà tư sản dân tộc bản địa yêu nước thế kỷ 20 .

Ông “vua tàu thủy Việt Nam”

Khi nói đến những người phong phú nhất của đất Việt vào đầu thế kỷ 20, cái tên Bạch Thái Bưởi được liệt vào hàng “ tứ triệu phú ” không riêng gì của Việt Nam mà là xứ Đông Dương. Năm 20 tuổi, ông khởi đầu chú tâm việc kinh doanh thương mại nhưng mọi thứ còn mơ hồ. Nhờ mưu trí, ông được Phủ Thống sứ Bắc Kỳ cử sang Pháp dự hội chợ Bordeaux. Lần đầu được tiếp cận nền văn minh phương Tây, nhưng chẳng chăm sóc, ông chỉ tập trung chuyên sâu coi ngó người Pháp đang tổ chức triển khai mua và bán kinh doanh thương mại sản xuất những gì mà giàu thế. Sau chuyến đi ngắn ngủi đó, trên tàu về nước, ông khởi đầu nung nấu ý tưởng sáng tạo làm kinh doanh thương mại. Vậy kinh doanh thương mại cái gì giờ đây ?
Giai đoạn cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20, người Pháp khởi đầu công cuộc khai thác thuộc địa, mở mang đường sá, thiết kế xây dựng cầu và cống. Khi mà việc làm ăn với người Pháp chẳng khi nào nằm trong tâm lý của những nhà buôn đất Hà thành, chính Bạch Thái Bưởi nhận ra rằng phải tích hợp với người Pháp, học hỏi họ quản trị sản xuất kinh doanh thương mại, dùng đồng vốn của họ để cùng tiến xa hơn. Ông quyết định hành động hùn vốn với người Pháp trở thành nhà cung ứng nguyên vật liệu cho dự án Bất Động Sản thiết kế xây dựng tuyến đường tàu lớn nhất Đông Dương thời bấy giờ, khởi đầu từ cây cầu dài 3.500 m nối Thành Phố Hà Nội với Gia Lâm ( cầu Long Biên ngày này ). Năm 1902, cầu được khánh thành cũng là lúc ông đã có số vốn lận sống lưng tương đối .

Không để tiền nằm yên, ông bắt đầu ý tưởng táo bạo khác, chuyển hướng sang kinh doanh vận tải đường thủy, nơi mà những thương nhân Hoa Kiều gần như đang độc quyền chiếm lĩnh. Chính quyết định này là khởi nguồn cho danh hiệu “Vua tàu thủy Việt Nam” hay “Chúa sông Bắc Kỳ” của Bạch Thái Bưởi sau này. Năm 1909, ông lập Công ty hàng hải Bạch Thái Bưởi, thuê lại 3 chiếc Phenix, Dragon và Fai Tsi Long, đổi tên chúng thành Phi Phụng, Phi Long và Bái Tử Long để kinh doanh vận tải đường thủy trên hai tuyến Nam Định – Bến Thủy (Nghệ An) và Nam Định – Hà Nội.

Những tỷ phú Việt yêu nước đầu thế kỷ 202
Bạch Thái Bưởi

Ảnh : Tư liệu

Từ chỗ có 3 tàu đi thuê, khai thác trên 2 tuyến đường thủy, sau 10 năm, công ty của ông đã chiếm hữu gần 30 tàu lớn bé và sà lan chạy hầu hết tuyến sông nước miền Bắc, chạy trên 17 tuyến hàng hải trong và ngoài nước, vươn đến tận Hồng Kông, Nhật Bản, Philippines, Trung Quốc, Nước Singapore … Đặc biệt, trong đó có 6 chiếc tàu của hãng tàu Pháp bị phá sản được ông mua lại đặt cho những tên : Lạc Long, Hồng Bàng, Trưng Trắc, Đinh Tiên Hoàng, Lê Lợi, Hàm Nghi. Ngay việc đặt tên cho những con tàu chứng tỏ thương gia này có niềm tin tự tôn dân tộc bản địa rất lớn. Trung bình mỗi năm, đoàn tàu của ông chở tới 5.000 chuyến, hơn 1,5 triệu khách và 15 vạn tấn sản phẩm & hàng hóa. Tuy nhiên, đỉnh điểm trong sự nghiệp kinh doanh thương mại vận tải đường bộ đường thủy của Bạch Thái Bưởi là đã tổ chức triển khai đóng tàu Bình Chuẩn thành công xuất sắc với đoàn thợ thầy người Việt phong cách thiết kế xây đắp. Tàu dài đến 42 m, trọng tải 600 tấn, động cơ 400 mã lực, được hạ thủy ngày 7.9.1919 tại TP. Hải Phòng và cập cảng TP HCM ngày 17.9.1920. Sự kiện này đã làm nức lòng giới kinh doanh thương mại Nam kỳ, họ đã đúc bảng đồng với dòng chữ : “ Tặng tàu Bình Chuẩn, chiếc tàu Việt Nam tiên phong tại cảng TP HCM ” .
Cái tên Bạch Thái Bưởi được người đời sau nhìn nhận là một nhà tư sản dân tộc bản địa, một người kinh doanh giàu ý chí tự cường, một thương gia lớn và có ý thức tự tôn dân tộc bản địa chính vì những góp phần của ông vào ngành hàng hải khởi đầu của nước nhà. Ngày 22.7.1932, sau hơn 20 năm ngang dọc trên thương trường, ông mất bất thần tại TP. Hải Phòng bởi một cơn đau tim. Cái tên Bạch Thái Bưởi từ đó đi vào lịch sử một thời bên cạnh những nhà tư sản yêu nước của dân tộc bản địa vào đầu thế kỷ 20 .

“Ông tổ” ngành sơn Việt

Những tỷ phú Việt yêu nước đầu thế kỷ 201

Nguyễn Sơn Hà

Nếu đã nhắc đến ông tổ ngành hàng hải, không hề không nhắc đến một “ ông tổ ” trong ngành sản xuất sơn : ông Nguyễn Sơn Hà ( 1894 – 1980 ). Trong lịch sử, nhiều ngành công nghiệp nặng, công nghiệp nhẹ được gia nhập vào Việt Nam từ cuối thế kỷ 19 bởi người Pháp. Với ngành sơn cũng vậy, sau ngành đóng tàu, luyện kim … người Pháp chiếm lợi thế tại thị trường Việt Nam và Đông Dương với ngành sản xuất sơn. Việc lan rộng ra thuộc địa khiến họ phải góp vốn đầu tư làm đường sá, nhà cửa nhiều, theo đó, nhu yếu shopping vật tư kiến thiết xây dựng ngày càng lớn .
Ông Nguyễn Sơn Hà là thương gia Việt tiên phong nhìn thấy thời cơ kinh doanh thương mại lớn với ngành này. Khi còn là nhân viên cấp dưới của Hãng sơn Sauvage Cottu của người Pháp tại Hải Phòng Đất Cảng, ông nung nấu khát vọng gầy dựng một mẫu sản phẩm sơn chất lượng của người Việt. Nói như cách nói thời nay là “ trộm ” nghề, nhưng để trở thành ông tổ ngành sơn, với ông Nguyễn Sơn Hà, đó là một quy trình tìm tòi, nghiên cứu và điều tra miệt mài, cực lực học một cách trang nghiêm. Muốn hiểu kỹ thuật làm sơn của người phương Tây, phải đọc nhiều tài liệu của họ, nhưng khổ nỗi sách toàn tiếng Pháp. Vậy là ngày làm, tối ông tìm thầy dạy tiếng Pháp để hoàn toàn có thể đọc tài liệu thuận tiện hơn. Năm 1917, sau khi nắm được cơ bản công nghệ tiên tiến làm sơn và đã tích góp chút vốn liếng, ông nghỉ làm ra riêng mở tiệm. Vốn liếng bắt đầu là tiền thu được từ bán chiếc xe đạp điện, ông mở shop bán sơn, nhận quét sơn nhà, kẻ biển và bên trong bí mật sản xuất một mẫu sản phẩm sơn riêng cho mình. Khi vừa tròn 26 tuổi ( năm 1920 ), thương gia Nguyễn Sơn Hà đã là chủ Hãng sơn Gecko tại TP. Hải Phòng với logo hình con tắc kè xanh đang cong đuôi bám bốn chân vào thân cây cổ thụ .
Sản phẩm tiên phong xưởng của ông tung ra thị trường mang tên thương hiệu Résistanco, tiếng Pháp có nghĩa là “ bền chặt ”, nhưng lại không được người Pháp nhìn nhận cao. Không bỏ cuộc, ông liên tục miệt mài điều tra và nghiên cứu và sau cuối, nhiều mẫu sơn hoàn hảo nhất sinh ra với cái tên Résistanco A, Résistanco B dùng cho sơn xe đạp điện, Durolac để sơn xe hơi, Ideal để sơn tường … Chất lượng không thua sơn của Pháp nhưng giá thấp hơn nhiều. Có mẫu sản phẩm rồi, ông phải chạy tìm nơi tiêu thụ để người dùng biết đến mẫu sản phẩm càng nhanh, càng nhiều càng tốt. Đúng là tư duy “ kẻ nào làm chủ được mạng lưới hệ thống phân phối, kẻ đó sẽ thắng ” đã Open trong tâm lý của thương gia mưu trí giỏi giang này. Ông được Hãng Descous et Cabaud của Pháp đề xuất được làm đại lý phân phối và nhanh gọn đưa sơn Résistanco phủ thị trường cả nước, bán sang những nước khu vực Đông Dương. Mặc dù tại thời gian đó, một số ít hãng sơn ngoại chèn ép “ tân binh ” sơn Việt này rất nhiều, nhưng tên thương hiệu sơn Résistanco của Nguyễn Sơn Hà vẫn đứng vững và tăng trưởng mạnh .
Các trường hợp thành công xuất sắc của ông Bạch Thái Bưởi hay ông Nguyễn Sơn Hà hoàn toàn có thể nói là những tảng băng lớn đổ vào niềm tự tôn của những nhà tư sản Pháp đang góp vốn đầu tư làm ăn tại Việt Nam thời bấy giờ trong vị thế đi khai hóa văn minh xứ thuộc địa. Họ không những bị cạnh tranh đối đầu mà buộc phải bán xí nghiệp sản xuất cho người dân tại xứ sở họ đang đô hộ. Việc khôn khéo để vượt qua thủ đoạn chèn ép, bắt nạt của những “ ông lớn ” đến từ quốc tế, thành công xuất sắc vượt mặt họ của những thương gia Việt tại thời gian đó đã là kỳ tích đáng ngưỡng mộ .

Tặng Chính phủ nhà máy in tiền

Những tỷ phú Việt yêu nước đầu thế kỷ 203

Ngô Tử Hạ

Trước cách mạng, nhà in nổi tiếng Ngô Tử Hạ là mạnh thường quân của những tri thức yêu nước muốn in ấn sách báo. Ông Ngô Tử Hạ quê Tỉnh Ninh Bình, lớn lên theo học được ở nhà dòng và rất giỏi tiếng Pháp. Năm 17 tuổi, ông rời quê nhà nghèo lên Thành Phố Hà Nội lập nghiệp, làm thợ cho nhà in IDEO của Pháp. Không như hai nhà tư sản kể trên là tự tìm tòi để có mẫu sản phẩm riêng, làm thợ in, ông Ngô Tử Hạ nuôi mộng lập nhà in với niềm tin sẽ là nơi in ấn và phát tán những tri thức của quả đât. Lớn lao hơn, ông ấp ủ được phụng sự cuộc cách mạng của nước nhà bằng việc bí mật tương hỗ in ấn sách báo, tài liệu, truyền đơn ủng hộ Việt Minh vào những năm trước 1945. Ông xây nhà in mang tên Ngô Tử Hạ ngay gần khu vực nhà thời thánh Thành Phố Hà Nội ( số 24 Lý Quốc Sư, TP.HN thời nay ). Báo chí thời đó xếp ông vào list 300 nhà tư sản có máu mặt ở xứ Đông Dương. Tuy nhiên, điều đặc biệt quan trọng mê hoặc là những tờ giấy bạc tiên phong của nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa mà người dân quen gọi là “ đồng bạc cụ Hồ ” đã được in tại nhà in này. Những “ đồng bạc cụ Hồ ” được in và phát hành kịp thời không những cung ứng nhu yếu chi dùng cho dân cư mà có ý nghĩa quan trọng là chứng minh và khẳng định chủ quyền lãnh thổ độc lập của vương quốc, được nhà nước tin yêu giao cho nhà in Ngô Tử Hạ thực thi. Sau này, khi nhu yếu in ấn tiền của nhà nước mới càng nhiều, chính một nhà tư sản yêu nước khác là ông Đỗ Đình Thiện ( 1904 – 1972 ) vào năm 1946 đã bỏ tiền ra mua lại nhà in của Pháp rồi hiến Tặng Kèm lại cho nhà nước để lập nhà in tiền. Tháng 3.1946, xí nghiệp sản xuất in tiền được chuyển về đồn điền Chi Nê rộng hơn 7.000 ha của mái ấm gia đình ông Đỗ Đình Thiện ở Hòa Bình .

Những tỷ phú Việt yêu nước đầu thế kỷ 20

Đỗ Đình Thiện

Ngoài những góp phần về cơ sở, tài lộc, tại buổi đấu giá bức tranh chân dung quản trị Hồ Chí Minh do họa sỹ Nguyễn Sáng vẽ để gây Quỹ Độc lập Trung ương năm 1945, ông Thiện đã bỏ ra một triệu đồng Đông Dương ( khoảng chừng gần 2 nghìn lạng vàng ) mua bức tranh, sau đó Tặng Kèm ngay cho Ủy ban Kháng chiến hành chính TP.Hà Nội. Đồng lòng sát cánh cùng chính quyền sở tại còn non trẻ, góp phần vô điều kiện kèm theo, nhưng không chọn TP. hà Nội để sinh sống, năm 1947, ông bà Đỗ Đình Thiện đưa cả mái ấm gia đình gồm mẹ già và 4 con ( nhỏ nhất 4 tuổi, lớn nhất 12 tuổi ) lên Việt Bắc đi cùng cuộc kháng chiến 9 năm. Đồn điền Chi Nê được ông bà giao cho Ban Kinh tài của Đảng quản trị, đồng thời góp phần gần nửa CP để thiết kế xây dựng Việt Nam công thương Ngân hàng ( tiền thân của Ngân hàng Quốc gia Việt Nam ). Khi kháng chiến thắng lợi, mái ấm gia đình ông trở về Hà Nội Thủ Đô TP. Hà Nội, sống tại nhà riêng ở 76 Nguyễn Du, TP.HN .
Thành công vang dội trên thương trường, những thương gia Việt vào đầu thế kỷ 20 đã nhận không ít sự ngưỡng mộ của người Pháp. Với Tổ quốc, họ là những nhà tư sản yêu nước và hoàn toàn có thể nói là “ lao vào vì Tổ quốc ”. Nếu thương gia Đỗ Đình Thiện chọn con đường đưa cả nhà vốn mái ấm gia đình phong phú, sống trong nhung lụa không thiếu tiện lợi lên Việt Bắc sát cánh cùng Cách mạng 9 năm trường kỳ kháng chiến, bỏ hết cơ ngơi, sản nghiệp ở Hà Nội Thủ Đô thì có không ít trường hợp những nhà tư sản dân tộc bản địa đưa hết 90 % gia tài của mình ủng hộ Chính quyền Cách mạng non trẻ sau 1945 .

Hiến 5.000 lượng vàng và hàng ngàn mét vuông đất vàng

Đó là trường hợp mái ấm gia đình và ông Trịnh Văn Bô – thương nhân Việt Nam giữa thế kỷ 20, nhà tư sản theo chủ nghĩa dân tộc bản địa. Trong Tuần lễ Vàng do quản trị Hồ Chí Minh phát động vào tháng 9.1945, mái ấm gia đình ông đã hiến Tặng cho Cách mạng số vàng lên đến 5.000 lượng, gần gấp đôi ngân khố nhà nước có lúc giờ đây .

Những tỷ phú Việt yêu nước đầu thế kỷ 205

Vợ chồng ông Trịnh Văn Bô

Năm 1940, ông Bô được xem là một trong những người giàu sang bậc nhất đất Hà thành, tiếp tục giao thương mua bán với cả những thương gia nổi tiếng trong khu vực Đông Dương. Ông chiếm hữu một nhà máy sản xuất dệt và là nhà kinh doanh thương mại bất động sản có tài năng thời bấy giờ. Tuy phong phú, nhưng ông có triết lý kinh doanh thương mại rất nhân văn, kinh doanh có 10 đồng, giữ lại 7 đồng, còn lại trợ giúp từ thiện, thao tác phúc đức. Chính tiệm buôn vải sợi của Phúc Lợi của vợ chồng ông bà Bô trên phố Hàng Ngang được nhiều cán bộ chỉ huy cách mạng cấp cao tập trung chuyên sâu hội họp, trong đó có cả quản trị Hồ Chí Minh. Điều có ý nghĩa nhất là chính nơi đây, Bác Hồ đã khởi thảo và hoàn thành xong bản Tuyên ngôn độc lập đọc vào ngày 2.9.1945, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Không chỉ hiến khuyến mãi ngay hết vàng bạc cho nhà nước lâm thời, tại Tuần lễ Vàng, vợ chồng ông Trịnh Văn Bô còn là thành viên cốt cán trong Ban hoạt động lôi kéo giới công thương và những những tầng lớp nhân dân quyên góp được 20 triệu đồng Đông Dương và 370 kg vàng .
Có thể nói, ông Trịnh Văn Bô và mái ấm gia đình là tấm gương tiêu biểu vượt trội trong giới công thương, ủng hộ vô điều kiện kèm theo cho một cơ quan chính phủ còn non trẻ. 90 % gia tài quyên góp được đưa ủng hộ nhà nước. Người vợ của ông có một triết lý thật đơn giản và giản dị : “ Vợ chồng tôi có 4 bàn tay, 2 khối óc, góp phần hết rồi chúng tôi sẽ làm ra. Độc lập dân tộc bản địa không hề để mất, vì mất rồi khi nào thế hệ sau mới lấy lại được ”. Câu nói bất hủ này là của bà được lưu lại trong sử sách hội đồng họ Trịnh Việt Nam .
Ngoài mái ấm gia đình ông bà Trịnh Văn Bô, cũng tại Tuần lễ Vàng này, nhà tư sản yêu nước Nguyễn Sơn Hà ( chủ Hãng sơn Gecko ) đã cùng vợ con tháo hết nữ trang vàng bạc được 10,5 kg góp phần cho Cách mạng. Cách mạng Tháng Tám thành công xuất sắc, ông Ngô Tử Hạ là chí sĩ yêu nước được bầu làm đại biểu Quốc hội, rồi ủy viên Ban thường trực của Quốc hội khóa I và là đại biểu cao tuổi nhất. Năm 1960 ông và mái ấm gia đình đã hiến khuyến mãi ngay cho nhà nước hàng ngàn mét vuông nhà đất ở TP. Hà Nội tại phố Lý Quốc Sư, Ngõ Huyện, Nguyễn Du, Thịnh Yên, Hàng Bông … chỉ giữ lại 200 mét vuông để ở và làm nhà thờ tự sau này. Cũng như ông Ngô Tử Hạ, ông Nguyễn Sơn Hà sau khi góp phần đã quyết định hành động đi theo con đường giải phóng dân tộc bản địa, bỏ lại hàng loạt gia tài như nhà xưởng, đồn điền, tài lộc để đưa cả mái ấm gia đình đi theo kháng chiến. Mặc dù tại thời gian đó, những nhà tư sản như ông Nguyễn Sơn Hà vẫn nhận được nhiều ý kiến đề nghị mê hoặc từ phía Pháp nếu … từ bỏ kháng chiến .
Những nhà tư sản dân tộc bản địa Bạch Thái Bưởi, Ngô Tử Hạ, Nguyễn Sơn Hà, Trịnh Văn Bô, Đỗ Đình Thiện … tài ba, yêu nước, giàu lòng tự tôn dân tộc bản địa … xứng danh là ngọn cờ đầu trong ngành thương nghiệp nước nhà để bậc hậu bối noi theo .

– Thương gia Bạch Thái Bưởi ( 1874 – 1932 ) : Quê làng An Phúc ( Yên Phúc ), Thanh Trì, HĐ Hà Đông ( nay thuộc TP. Hà Nội ). Các nghành nghề dịch vụ kinh doanh thương mại điển hình nổi bật : hàng hải, khai thác than và in ấn .
– Thương gia Nguyễn Sơn Hà ( 1894 – 1980 ) : Quê ở Quốc Oai, Sơn Tây ( nay thuộc TP.HN ), là một trong những thương gia số 1 việt nam thời Pháp thuộc .

– Thương gia Ngô Tử Hạ (1882 – 1973): Quê làng Quy Hậu, Kim Sơn, Ninh Bình, có đóng góp lớn cho Chính phủ VN Dân chủ Cộng hòa

– Thương gia Trịnh Văn Bô ( 1914 – 1988 ) : Quê làng Bãi, Cao Viên, Thanh Oai, Hà Tây ( nay thuộc Thành Phố Hà Nội ), là nhà tư sản có góp phần lớn cho nhà nước việt nam Dân chủ Cộng hòa
– Thương gia Đỗ Đình Thiện ( 1904 – 1972 ) : Quê ở TP. Hà Nội, là nhà tư sản có công góp phần cho nhà nước việt nam Dân chủ Cộng hòa .

Source: https://ta-ogilvy.vn
Category: Đầu Tư